बालबालिकाको पढाइ सुधार्ने सजिलो उपाय, सानो समूहमा पढाउन विज्ञको जोड
अमेरिकाका विद्यालयमा बालबालिकाको आधारभूत पढाइ र गणितीय सीप कमजोर बन्दै गएको चिन्ताबिच विज्ञहरूले शिक्षा सुधारका लागि ३० वटा उपाय सुझाएका छन् । यी उपायमध्ये कमजोर विद्यार्थीलाई ३–४ जनाको सानो समूहमा पढाउने, वैज्ञानिक आधारमा पढ्न सिकाउने र गुणस्तरीय पाठ्यक्रम लागू गर्नेलाई प्रभावकारी उपायका रूपमा अघि सारिएको छ ।
अमेरिकामा पछिल्लो एक दशकमा ८३ प्रतिशत विद्यालयमा राम्ररी पढ्न नसक्ने वा सामान्य गणितका प्रश्नसमेत समाधान गर्न नसक्ने विद्यार्थीको सङ्ख्या बढेको रिपोर्टमा उल्लेख छ । यसले विद्यालयमा आधारभूत सिकाइको अवस्थामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।
यस समस्याको समाधान खोज्न ३७ जना शिक्षाविद्, अर्थशास्त्री तथा शिक्षा विज्ञहरूले विभिन्न नीतिगत उपायको प्रभाव र लागत मूल्यांकन गरेका थिए । उनीहरूले ३० वटा उपायलाई १ देखि ७ अंकको मापनमा मूल्यांकन गरेका थिए । रिपोर्टअनुसार, ठूलो बजेट खर्च गर्नेभन्दा व्यवहारमै लागू गर्न सकिने लक्षित र व्यावहारिक कार्यक्रम बढी प्रभावकारी हुने देखिएको छ ।
३–४ जनाको समूहमा पढाउन जोड
विज्ञहरूले कमजोर विद्यार्थीलाई ३–४ जनाको सानो समूह बनाएर पढाउने उपायमा विशेष जोड दिएका छन् । यस्तो समूहमा विद्यार्थीको सिकाइस्तरअनुसार शिक्षकले व्यक्तिगत ध्यान दिन सक्ने भएकाले आधारभूत पढाइ र गणितीय सीप सुधार्न सहयोग पुग्ने रिपोर्टमा उल्लेख छ ।
त्यस्तै, बालबालिकालाई पढाउँदा उच्चारण, शब्दको अर्थ र सन्दर्भलाई वैज्ञानिक ढंगले बुझाउने शिक्षण विधि अपनाउनुपर्नेमा पनि विज्ञहरूले जोड दिएका छन् ।
मिसिसिपीको उदाहरण
अमेरिकाको मिसिसिपी राज्यलाई पनि रिपोर्टले शिक्षा सुधारको उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । कुनै समय शैक्षिक उपलब्धिका हिसाबले अमेरिकाका कमजोर राज्यहरूमध्ये रहेको मिसिसिपीले पढ्न सिकाउने वैज्ञानिक विधि, विद्यालयको कडा जवाफदेहिता र गुणस्तरीय पाठ्यक्रम कार्यान्वयनमा जोड दिएको थियो । यसपछि राज्यको शैक्षिक प्रदर्शन राष्ट्रिय स्तरमा सुधार हुँदै गएको रिपोर्टमा उल्लेख छ ।
सबै शिक्षकको तलब बढाउनुभन्दा लक्षित प्रोत्साहन
विज्ञहरूले सबै शिक्षकको तलब एकैपटक बढाउने नीतिभन्दा पछाडि परेका र गरिब समुदायका विद्यालयमा काम गर्न जाने योग्य तथा उत्कृष्ट शिक्षकलाई अतिरिक्त पारिश्रमिक वा बोनस दिने उपायमा जोड दिएका छन् ।
यस्तो नीतिले बढी आवश्यकता भएका विद्यालयमा अनुभवी र सक्षम शिक्षक आकर्षित गर्न सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
कक्षाकोठामा स्मार्टफोनमुक्त वातावरण
रिपोर्टले कक्षाकोठामा व्यक्तिगत स्मार्टफोनको प्रयोगलाई पनि सिकाइमा बाधकका रूपमा औँल्याएको छ । त्यसैले स्मार्टफोनमुक्त कक्षाकोठा कम खर्चमा तत्काल प्रभाव पार्न सक्ने उपायका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ ।
कक्षामा फोनमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउँदा विद्यार्थीको ध्यान पढाइमा केन्द्रित हुने र परीक्षाको नतिजामा सुधार आउन सक्ने रिपोर्टमा उल्लेख छ । यससँगै साइबर बुलिङ र एक्लोपनाको भावनामा समेत कमी आउन सक्ने बताइएको छ ।
ल्यापटप र ट्याब्लेट मात्रै समाधान होइन
प्रविधिलाई शिक्षामा प्रयोग गर्न सकिने भए पनि विद्यार्थीलाई निःशुल्क ल्यापटप वा ट्याब्लेट वितरण गर्दैमा पढाइको स्तर स्वतः सुधार नहुने विज्ञहरूको भनाइ छ । रिपोर्टअनुसार, दक्ष शिक्षक र प्रभावकारी शिक्षण विधि नभएमा प्रविधिका उपकरण केवल उपकरणमै सीमित हुन सक्छन् । त्यसैले प्रविधिभन्दा शिक्षकको क्षमता, पाठ्यक्रम र प्रभावकारी शिक्षण विधिलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिइएको छ ।
कुन उपाय कति प्रभावकारी ?
रिपोर्टमा केही उपायलाई प्रभाव र लागतका आधारमा यसरी मूल्यांकन गरिएको छः
| उपाय | प्रभाव | खर्च |
| उच्च गुणस्तरको पाठ्यक्रम | ४.५ | ३.० |
| एडभान्स्ड कक्षाको विस्तार | ४.७ | ३.२ |
| विद्यालयको जवाफदेहिता | ४.३ | २.८ |
यहाँ १ देखि ७ अंकको मापन प्रयोग गरिएको छ । प्रभावको अंक बढी हुनु राम्रो प्रभावसँग र खर्चको अंक बढी हुनु बढी लागतसँग सम्बन्धित रहेको रिपोर्टमा उल्लेख छ ।
त्यस्तै, केही कार्यक्रमको लागत तुलनात्मक रूपमा बढी भए पनि त्यसबाट अपेक्षित सुधार कम हुने देखाइएको छ ।
| उपाय | प्रभाव | खर्च |
| निजी विद्यालय भाउचर | २.४ | ५.१ |
| कक्षाको आकार घटाउने | ३.८ | ६.५ |
| शिक्षकको तलब वृद्धि | ३.९ | ६.३ |
| मानसिक स्वास्थ्यमा खर्च वृद्धि | ३.५ | ५.० |
| एआईको प्रयोग | — | — |
एआईको प्रयोगसम्बन्धी प्रभाव र खर्चको अंक भने उपलब्ध सामग्रीमा उल्लेख गरिएको छैन ।
समग्रमा, रिपोर्टले बालबालिकाको आधारभूत पढाइ सुधारका लागि महँगा प्रविधि वा ठूलो बजेट मात्र पर्याप्त नहुने देखाएको छ । सानो समूहमा लक्षित शिक्षण, गुणस्तरीय पाठ्यक्रम, वैज्ञानिक शिक्षण विधि, विद्यालयको जवाफदेहिता, आवश्यक विद्यालयमा दक्ष शिक्षकलाई प्रोत्साहन तथा कक्षाकोठामा ध्यान केन्द्रित गर्ने वातावरणलाई बढी प्राथमिकता दिनुपर्ने विज्ञहरूको निष्कर्ष छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
0 प्रतिक्रियाहरू